برنامه نویسی PHP

آموزش برنامه نویسی PHP و طراحی وب – قسمت دوم

آموزش برنامه نویسی PHP و طراحی وب – قسمت دومReviewed by محمد مخلوقی on Jun 20Rating:

در جلسه ی قبل تا آن جا پیش رفتیم که یک وب سرور محلی را بر روی کامپیوتر خود راه اندازی کرده و به وسیله ی ویرایشگرهای برنامه نویسی اولین کد خود را در PHP که حاوی یک دستور ساده برای نمایش یک متن بود را ایجاد و اجرا کردیم. در این گام از سری آموزش برنامه نویسی PHP و طراحی وب قصد داریم تا شما را با دستورات PHP آشنا کنیم با ما همراه باشید.

اگر تا به حال با زبان های برنامه نویسی آشنایی داشته اید و حتی کمی در مورد آن ها می دانید به راحتی می توانید با زبان برنامه نویسی PHP ارتباط برقرار کرده و آن را با دانسته هایتان سریعا تطابق دهید. زیرا زبان PHP تقریبا چیزی با زبان هایی مثل C و C++ فاصله ندارد. بلکه از بسیاری جهات کار با آن ساده تر است. اما از آنجا که ما این سری آموزشی را به صورت پایه ای دنبال می کنیم بگذارید برای مخاطبانی که علاقه مند یادگیری نیز هستند گریزی به آموزش پایه برنامه نویسی نیز بزنیم.

آموزش نحوه نوشتن دستورات(syntax) زبان برنامه نویسی PHP

هر زبان برنامه نویسی مانند زبان های محاوره ای ما انسان ها دارای نحو و دستور زبان خود است تا ماشین یا همان کامپیوتر ما قادر به درک و سپس اجرای آن باشد. وقتی که ما یک برنامه را می نویسیم در واقع داریم دستورالعمل هایی را به ماشین ارائه می کنیم و اینطور می شود گفت که داریم با کامپیوتر حرف میزنیم که چه کاری را انجام دهد و ماشین نیز در صورت فهم درست پاسخ را آن گونه که برنامه نویس خواسته است به او باز می گرداند. مثال روشن این پاسخ نمایش نتیجه بر روی صفحه نمایش شماست. به عنوان مثال در کدی که در جلسه ی قبل با یکدیگر ایجاد کردیم به کامپیوتر گفته بودیم که متنی را که ما وارد کرده بودیم چاپ کند و نیز این اتفاق افتاد.

در برنامه ها یا همان فایل های PHP می توان بخشی از اطلاعات را به صورت ایستا و بخشی دیگر را به صورت پویا قرار داد. که در واقع بخش هایی که به صورت ایستا هستند مورد پردازش قرار نگرفته و مستقیما چاپ می شوند و بخش های پویا مورد پردازش قرار گرفته و اگر دستور خروجی نیز در آن به کار رفته بود بر روی صفحه نمایش ظاهر می شود. بخش های پویا یا همان برنامه ی PHP خود را در داخل دو علامت <?php …. ?> قرار می دهیم تا توسط پردازنده تشخیص داده شده و اجرا شود.

شکل کلی دستورات PHP به صورت زیر است:


<?php

   .... php کدها و دستورات مورد نظر به زبان ....     ;

?>

مثال:


<?php

   echo "Hello World"     ; 

?> 

نحوه قرار دادن اسکریپت های PHP در کنار کدهای ایستا:


 < html >

 < head >

 </head>

<body>

       < p > This is a HTML Paragraph < /p >

       <?php

           echo "Hello World"     ; 

       ?>

</body>

</html> 

 

قرار دادن توضیحات ( comment ) در اسکریپت های PHP:

گاهی اوقات می خواهید توضیحاتی را در صفحه قرار دهید، تا در مراجعات بعدی راهنمای شما باشند. یا اینکه اگر کسی غیر از خودتان سورس کد صفحه را مطالعه می کند، بتواند دریابد هر بخش صفحه چیست و برای چه منظور استفاده می شود. توضیحات را می توانید در هر جای صفحه که بخواهید قرار دهید.

به این توضیحات در طراحی وب comment می گویند. توضیحات توسط مرورگرها نمایش داده نشده و از دید کاربر مخفی هستند و فقط در سورس کد صفحه قابل مشاهده می باشند.

چنانچه توضیح در حد یک خط باشد ، با قرار دادن کد // در ابتدا خط، توضیح خود را بعد از آن بنویسید.

ولی چنانچه حجم توضیح بیش از یک خط باشد، باید علامت */ را در ابتدای توضیح و علامت /* را در انتهای آن قرار دهید. از این روش برای توضیحات چند خطی استفاده می شود.


// متن توضیح


/*

خط ۱ توضیح

خط ۲ توضیح

خط ۳ توضیح

...

*/ 

مثال: درمثال زیر در یک صفحه PHP هم توضیح یک خطی و هم چند خطی قرار داده ایم. دقت کنید که این توضیحات در خروجی نمایش داده نمی شوند.


< html >

 < head >

 </head>

<body>

       < p > This is a HTML Paragraph < /p >

       <?php

           // متن توضیح یک خطی

           echo "Hello World"     ; 

           /*

           خط ۱ توضیح چند خطی

           خط ۲ توضیح چند خطی

           ...

           */

       ?>

</body>

</html> 

 

 

آشنایی با متغیرها در PHP :

متغیر، همان طور که از نامش پیداست چیزی است که دچار تغییرات می شود و یا می توان چیزی را درون آن ریخت و تغییر داد. به عنوان مثال ما در برنامه می خواهیم عددی را از ورودی کاربر گرفته و با عددی دیگر ضرب یا جمع یا… کنیم. کامپیوتر یک موجود منطقی است و باید دقیقا به او بگویید که چه چیزی را از کجا بیاورد و با آن چه کاری انجام دهد. برای همین عددی را که از کاربر دریافت می کنیم را باید درون خانه هایی از حافظه ذخیره کنیم که این خانه ها توسط متغیرها قابل دستیابی هستند. در زبان PHP متغیرها با علامت $ در ابتدای نامشان به برنامه معرفی می شوند و نیازی به مشخص کردن این که از چه نوع(عددی، متنی و …) ندارند مثال زیر توضیحات کاملی را در این باره خواهد داد.


<?php

$x=1;

$y=5;

$z=$x + $y;

?>

در مثال فوق دو متغیر با نام های x و y با مقدار های ۱ و ۵ مشخص شده اند و سپس جمع مقادیر آن ها در متغیر جدیدی به نام z محاسبه می شود. علامت ; یا همان سمیکالن انتهای هر دستور نیز نشان دهنده ی اتمام آن دستور است و اگر از کاراکترها و دستورات اضافه ای در ادامه یک دستور استفاده کنید و ; را نگذارید برنامه شما در حین اجرا متوقف خواهد شد یا این که اصلا اجرا نخواهد شد.

در زبان PHP شما می توانید هر نوع داده ای را که می خواهید در متغیرها قرار دهید.


<?php

$a=123; //عدد صحیح

$b="this is a text value for b variable"; // متن و کاراکتر

$c=12.345; // عدد ممیز شناور

$d={1,2,3,4,5}; //مجموعه یا آرایه ای از هر نوع

?>

 

نکته : توجه کنید که اگر علامت $ را فراموش کنید، متغیر تعریف نخواهد شد.

نکته ۲ : زبان PHP در تعریف متغیرها به کوچک و بزرگ بودن حروف حساس است. بنابراین برای مثال متغیر Num با num متفاوت خواهد بود.

 

قوانین نام گذاری متغیرها در PHP :

در نامگذاری متغیرها در PHP باید به قوانین زیر توجه نمایید. در غیر اینصورت متغیر شما تعریف نشده و برنامه با مشکل روبرو خواهد شد.

  •    نام یک متغیر حتما بایستی با یک حرف یا علامت _ شروع شود. برای مثال نام های Num یا IntNumber_ صحیح و نام ۱int غلط می باشد.
  •    نام متغیرها فقط می تواند شامل حروف، اعداد و یا علامت _ باشد. برای مثال نام Int_Num صحیح و نامی مثل Int%Num غلط است.
  •    نام یک متغیر نمی تواند شامل فاصله باشد. اگر نام متغیر بیش از یک کلمه است ، باید با علامت _ آن را از هم جدا کرده و یا با بزرگ و کوچک نوشتن حروف، کلمات را از هم تمایز دهید . برای مثال Int_Num یا IntNum . توجه داشته باشید مثلا نام Int Num غلط است.

 

تابع در PHP:

همانند سایر زبان های برنامه نویسی در PHP نیز، توابع یکی از مهمترین ابزارها برای طراحی برنامه ها هستند. PHP دارای بیش از ۷۰۰ تابع درون ساخته است که امکان انجام بسیاری از کارها را را راحتی در اختیار برنامه نویسان قرار می دهد.

برای دریافت اطلاعات درباره توابع درون ساخته در زبان PHP، به بخش آموزش مرجع توابع درون ساخته PHP بروید.

 

تابع چیست و چه کاربری دارد؟

تابع یک بلوک کد است که توسط یک نام منحصر به فرد در سطح برنامه شناسایی شده و در هر بار فراخوانی دستورات خود را اجرا می نماید.

قایده استقاده از تابع این است که تا زمانی که فراخوانی نشود، دستورات آن اجرا نمی شود. بنابراین باید کدهایی را در تابع نوشت، که نمی خواهیم در هنگام لود شدن و اجرای اولیه صفحات PHP به صورت خودکار، اجرا شوند.

همچنین تابع باعث می شود تا برنامه به قطعات کوچکتری تبدیل شده و ساختار منسجمی داشته باشد. هر زمانی هم که می خواهید در برنامه تغییری ایجاد نمایید، کافی است کد تابعی که شامل آن دستور است را اصلاح نمایید.

همچنین می توانید در هنگام فراخوانی تابع ها، پارامترهای لازم و مورد نظر خود را به آنها ارسال نمایید.

 

تعریف تابع در زبان PHP:

شکل کلی تعریف تابع در زبان PHP به صورت زیر است:

تعریف تابع در PHP با کلمه کلیدی function آغاز شده و سپس نام آن قرار می گیرد. نام تابع باید منحصر به فرد و غیر تکراری باشد. از قوانین زیر در نام گذاری توابع در PHP استفاده می شود:

  • نام یک تابع حتما بایستی با یک حرف یا علامت _ شروع شود. برای مثال نام های MyFunction یا MyFunction_ صحیح و نام ۱function غلط می باشد.
  • نام توابع فقط می تواند شامل حروف، اعداد و یا علامت _ باشد. برای مثال نام My_Function صحیح و نامی مثل My%Function غلط است.
  • نام یک تابع نمی تواند شامل فاصله باشد. اگر نام تابع بیش از یک کلمه است، باید با علامت _ آن را از هم جدا کرده و یا با بزرگ و کوچک نوشتن حروف، کلمات را از هم تمایز دهید. برای مثال My_Function یا MyFunction . توجه داشته باشید مثلا نام My Functionغلط است.
  • نام توابع نمی تواند معادل کلمات کلیدی در زبان PHP باشد. برای مثال نام یک تابع نمی تواند print باشد.

 

پس از نام تابع پرانتز باز و بسته قرار می دهیم. همچنین دستورات تابع بین دو { و } قرار می گیرد. هر کدی که بین این دوعلامت باشد، جزء تابع خواهد بود.

 


<?php

   function   نام تابع ( )

       {

           ...

           دستورات تابع

           ....

       }

?>

مثال :

<?php

   function   My_Function ( )

       {

           ...

           echo " PHP Toturail " ;

           ....

       }

?> 

 

فراخوانی تابع در PHP :

در بخش قبل گفتیم که دستورات یک تابع تا زمانی که فراخوانی نشود، اجرا نخواهد شد. برای اجرای دستورات یک تابع، باید آن را فراخوانی کرد.

در هر جای برنامه و هر چند بار که نیاز داشته باشید، می توانید یک تابع را فراخوانی نمایید. برای فراخوانی یک تابع نام آن را نوشته و پس از آن دو پرانتز باز و بسته به همراه یک عبارت سمیکلون ; قرار می دهیم.

شکل کلی فراخوانی یک تابع به صورت زیر است :


<?php

     نام تابع ( )   ;

?>

مثال:



<?php

     My_Function ( )   ;

?> 

 

مثال: در مثال زیر ابتدا یک تابع را تعریف کرده و سپس در نقطه ای دیگر از صفحه آن را فراخوانی نموده ایم. این کد را می توانید در فایلی که در جلسه قبل با یکدیگر ساخته ایم ریخته و نتیجه اش را مشاهده نمایید:


< html >

 < head >

 </head>

<body>

       <?php

           function Show_Msg ( )                                                     //تعریف تابع

                {

                   echo " You are learning PHP " ;

               }

       ?>

       < p > This is a HTML Paragraph < /p >

       <?php

       Show_Msg ( ) ;                                                                       //فراخوانی تابع

     ?>

</body>

</html> 

 

در بخش قبل با نحوه تعریف و استفاده از توابع در PHP آشنا شدید. در این بخش می خواهیم نحوه ارسال پارامترهای لازم به تابع را توضیح دهیم.

 

پارامتر چیست و چه کاربردی دارد:

پارامتر در واقع متغیری است که می توان مقدار آن را در هنگام اجرای تابع، به تابع ارسال نمود. سپس تابع مقدار این پارامترها را در دستورات خود استفاده می کند.

هر تابع می تواند چندین پارامتر داشته باشد. مقادیری که می خواهیم به تابع ارسال کنیم تا در اجرای دستورات استفاده شوند را توسط پارامترهای تعیین شده به تابع ارسال می کنیم. فرض کنید که یک تابع عملیات جمع دو متغیر را انجام می دهد. می توانیم در هر بار فراخوانی تابع، دو مقداری که مورد نظرمان است را توسط دو پارامتر به تابع ارسال کنیم ، تا آن دو را با هم جمع نماید. پارامترهای مورد نظر خود را به ترتیب در پرانتز مقابل نام تابع به ترتیب تعریف کرده و چنانچه بیش از یکی هستند ، آنها را با علامت کاما ( , ) از هم جدا می کنیم . در PHP لزومی به تعیین نوع داده ای پارامترها نیست.

پس از تعریف پارامترهای لازم برای تابع خود، در هنگام فراخوانی تابع، مقادیر مورد نظر برای هر پارامتر را به همان ترتیبی که آنها را تعریف کرده ایم، در پرانتز مقابل نام تابع قرار می دهیم.

شکل کلی تعریف پارامترها در PHP به صورت زیر است:


<?php

   function   نام تابع ( Parameter 1 , Parameter 2 , ... )

       {

           ...

           دستورات تابع

           ....

       }

?>

مثال:

<?php

   function   My_Function ( $txt_Name , $txt_Family )

       {

           ...

           echo ( $txt_Name , $txt_Family ) ;

           ....

       }

?> 

 

ارسال مقادیر پارامترها به تابع :

در بخش بالا نحوه تعریف پارمترها برای تابع را نشان دادیم. پس از تعریف پارامترهای مورد نظر، باید مقادیر لازم را به تابع ارسال کرد.

برای این منظور در هنگام فراخوانی تابع، مقادیر پارامترها را به همان ترتیب که تعریف کرده ایم، در پرانتز مقابل نام آن قرار می دهیم. این کار را در مثال های زیر در عمل به شما نمایش داده ایم:

 

مثال: در مثال زیر یک تابع را تعریف کرده ایم که دو مقدار نام و نام خانوادگی را به صورت دو پارامتر دریافت کرده و سپس در هنگام اجرای دستورات خود مقدار آنها را در خروجی نمایش می دهد:


< html >

 < head >

 </head>

<body>

       <?php

           function Show_Name ( $txt_Name , $txt_Family )                                                     //تعریف تابع و پارامترهای لازم

               {

                   echo "My Name is : " . $txt_Name . " " . $txt_Family ;

               }

       ?>

       < p > This is a HTML Paragraph < /p >

       <?php

       Show_Name ( "Mehrdad" , "Fatahi" ) ;                                                                       //فراخوانی تابع و ارسال پارامترها

       ?>

</body>

</html>

با استفاده از توضیحات و مثال های فوق می توانید کمی به کد نویسی بپردازید تا برای قسمت بعدی آموزش بیشتر آماده شوید.
در جلسه بعدی با ادامه مبحث برنامه نویسی PHP با ما همراه باشید.

1 پاسخ

ارسال یک پاسخ

در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *